به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی صفیر گیلان از رشت؛گیلان، به‌خاطر اقلیم معتدل خزری، بارش فراوان (میانگین سالانه ۱۲۰۰ تا ۲۰۰۰ میلیمتر)، خاکهای حاصلخیز و وجود رودخانه‌های پرآبی چون سپیدرود، به‌عنوان یکی از مهمترین قطبهای کشاورزی ایران شناخته میشود. این استان با اینکه کمتر از ۱٪ مساحت کشور را دارد، سهمی چشمگیر در تولید محصولات کشاورزی کشور ایفا میکند.

گیلان با حدود ۲۳۸هزار هکتار اراضی کشاورزی و بیش از ۲۲۰هزار بهره‌برداری، از نظر تناژ تولید در واحد سطح و تنوع محصول، در صدر استانهای کشور قرار دارد. ویژگی منحصربهفرد آن، کشت چندمحصولی و بهرهبرداری چندلایه است؛ بهگونهای که در سامانههای کشت، زراعت، باغبانی، پرورش ابریشم، زنبورداری، شیلات و دامداری بهصورت مکمل همزمان انجام میشود.

صالح محمدی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان، صبح دوشنبه در نشستی با اصحاب رسانه با تأکید بر اهمیت راهبردی امنیت غذایی اظهار کرد: در شرایطی که کشور با فشارها و محدودیت‌های اقتصادی مواجه است، توان داخلی در تولید محصولات کشاورزی یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش تاب‌آوری کشور محسوب می‌شود.

وی با بیان اینکه بخش کشاورزی نقش مستقیمی در تأمین امنیت غذایی جامعه دارد، افزود: بخش عمده نیاز غذایی کشور در داخل تولید می‌شود و به‌جز برخی اقلام از جمله روغن، نهاده‌های دامی و بخشی از کودهای مورد نیاز، در بسیاری از محصولات کشاورزی از ظرفیت تولید داخلی برخوردار هستیم. این توانمندی در شرایط دشوار اقتصادی و بین‌المللی اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند.

 هشدار اقلیمی | دیگر فقط ایران نیست؛ اروپا هم زیر تیغ خشکسالی

محمدی با اشاره به آثار تغییرات اقلیمی در نقاط مختلف جهان گفت: امروز حتی کشورهای اروپایی که به برخورداری از بارندگی مناسب و اقلیم سبز شناخته می‌شدند نیز با گرما، خشکسالی، آتش‌سوزی جنگل‌ها و دیگر پیامدهای تغییر اقلیم روبه‌رو هستند. بنابراین کشاورزی آینده باید مبتنی بر برنامه‌ریزی، فناوری‌های نوین، هوشمندسازی، هوش مصنوعی و اینترنت اشیا باشد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان همچنین از رسانه‌ها خواست در کنار نقد منصفانه، توانمندی‌ها و ظرفیت‌های بخش کشاورزی را نیز برای افکار عمومی روایت کنند و افزود: خبرنگاران می‌توانند در انعکاس قدرت تولید، ظرفیت‌های بومی و تلاش کشاورزان نقش مؤثری داشته باشند. در عین حال نقد صحیح و به‌موقع رسانه‌ها برای اصلاح امور و ارتقای پاسخگویی مدیران ضروری است.

 اقتصاد سبز گیلان | از شالیزار تا سفره گردشگر

وی کشاورزی را یکی از محورهای اصلی اقتصاد و گردشگری گیلان دانست و گفت: شالیزارها، باغ‌های چای، زیتون، فندق، بادام‌زمینی و سایر محصولات کشاورزی علاوه بر تولید و اشتغال، بخشی از جاذبه‌های گردشگری استان را نیز تشکیل می‌دهند. صنایع تبدیلی نظیر کارخانه‌های چای، واحدهای فرآوری زیتون، بادام‌زمینی و فندق و همچنین سردخانه‌ها نیز به‌طور مستقیم با بخش کشاورزی گره خورده‌اند.

هشدار به آینده | باغ‌ها و شالیزارها زیر فشار مهاجرت

محمدی با تأکید بر لزوم مقابله با تغییر کاربری اراضی کشاورزی اظهار کرد: یکی از درخواست‌های جدی ما از رسانه‌ها، حساسیت نسبت به حفظ باغ‌ها و شالیزارهای استان است. افزایش تقاضا برای زمین و مهاجرت به گیلان می‌تواند فشار قابل توجهی بر اراضی کشاورزی وارد کند و رسانه‌ها به عنوان چشم ناظر جامعه می‌توانند در صیانت از این سرمایه‌های ارزشمند نقش‌آفرینی کنند.

وی هشدار داد که تجربه توسعه شهری در برخی مناطق کشور نشان داده است که از بین رفتن اراضی و باغ‌ها می‌تواند در مدت نه‌چندان طولانی چهره طبیعی مناطق را به‌طور کامل تغییر دهد و افزود: حفظ اراضی کشاورزی گیلان تنها یک موضوع بخشی نیست، بلکه با امنیت غذایی، محیط زیست، اقتصاد و آینده استان ارتباط مستقیم دارد.

 چشمان ماهواره‌ای بر شالیزارها | ۲۳۸ هزار هکتار زیر ذره‌بین

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان در ادامه، برنج را مهم‌ترین محصول کشاورزی استان عنوان کرد و گفت: گیلان حدود ۲۳۸ هزار هکتار شالیزار دارد و پایش سطح زیر کشت و نوع محصولات استان به صورت مستمر انجام می‌شود. در همین راستا «رصدخانه کشاورزی» در وزارت جهاد کشاورزی با همکاری وزارت ارتباطات و با بهره‌گیری از تصاویر ماهواره‌ای، امکان بررسی دقیق‌تر اراضی و محصولات را فراهم کرده است.

محمدی با بیان اینکه تنوع کشت و کوچک بودن قطعات کشاورزی در گیلان، پایش تولید را نسبت به برخی استان‌ها پیچیده‌تر می‌کند، افزود: تصمیم کشاورزان برای نوع کشت تحت تأثیر شرایط اقتصادی و بازار قرار دارد و لازم است سیاست‌های حمایتی به‌گونه‌ای تنظیم شود که پایداری تولید محصولات راهبردی حفظ شود.

 معادله برنج | حامی چه‌کسی باید بود؟

وی درباره سیاست‌های مرتبط با بازار برنج نیز اظهار کرد: تصمیمات اخیر در حوزه واردات و اصلاح سیاست ارزی می‌تواند به حمایت بهتر از تولیدکننده داخلی کمک کند. در سال‌های گذشته حجم بالای واردات برنج در برخی مقاطع فشار زیادی به کشاورزان وارد کرد و پیگیری‌های گسترده‌ای از سوی مسئولان و نمایندگان استان‌های شمالی برای اصلاح این روند صورت گرفت.

 از نگرانی کم‌آبی تا سال زراعی مطلوب

محمدی همچنین به شرایط سال زراعی جاری اشاره کرد و گفت: در ابتدای سال زراعی به دلیل کاهش بارندگی نگرانی‌هایی درباره تأمین آب وجود داشت و با تصمیمات شورای حفاظت از منابع آب استان و دستور استاندار، اقداماتی از جمله لایروبی آب‌بندان‌ها در دستور کار قرار گرفت. پس از بهبود بارش‌ها و افزایش ذخایر آبی، بخش قابل توجهی از نگرانی‌های مربوط به کشت برنج برطرف شد و امسال سال زراعی نسبتاً مطلوبی را پشت سر می‌گذاریم.

وی ادامه داد: کاهش ساعات آفتابی و افزایش بارندگی در برخی مقاطع، احتمال بروز بیماری‌های قارچی در شالیزارها را افزایش داده بود که با اجرای برنامه‌های پیشگیرانه و همراهی کشاورزان، اقدامات لازم برای مدیریت بیماری‌ها انجام شد.

 رنسانس ارقام نو | بیش از ۶۰ رقم برنج پس از انقلاب

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان همچنین با اشاره به توسعه ارقام جدید برنج گفت: پس از پیروزی انقلاب بیش از ۶۰ رقم برنج از سوی مراکز تحقیقاتی معرفی شده است و برخی ارقام جدید با هدف افزایش عملکرد، حفظ کیفیت و سازگاری بهتر با شرایط اقلیمی و منابع آبی در اختیار کشاورزان قرار گرفته‌اند.

وی افزود: توسعه تولید بذرهای استاندارد و ارقام پربازده نیز در استان دنبال می‌شود و شرکت‌های تولیدکننده بذر در این زمینه فعال شده‌اند. استفاده از ارقامی که بتوانند ضمن حفظ کیفیت، عملکرد بیشتری در واحد سطح داشته باشند، می‌تواند نقش مهمی در افزایش درآمد کشاورزان و پایداری تولید داشته باشد.

 ماشین به‌جای دست‌های خسته | نجات کشاورزی پیرگشته گیلان

محمدی در پایان با اشاره به ضرورت توسعه مکانیزاسیون در شالیزارهای استان گفت: کشاورزی برنج فعالیتی سخت و پرزحمت است و بخش قابل توجهی از کشاورزان نیز در سنین بالا قرار دارند؛ از این رو استفاده از ماشین‌آلات، فناوری‌های جدید و روش‌های نوین تولید برای حفظ آینده کشاورزی گیلان یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است.

**یادداشت تحلیلی:**

سخنان رئیس جهاد کشاورزی گیلان اگرچه در قالب یک گزارش خبری ساده بیان شد، اما سه مسیر مشخص را برای آینده استان ترسیم می‌کند: **فناوری، حفاظت از اراضی و حمایت از تولیدکننده داخلی**. نکتۀ قابل تأمل، تأکید بر نقش رسانه‌ها به‌عنوان «چشم ناظر» در صیانت از زمین‌های کشاورزی است — دعوتی که در کنار نقد منصفانه، خبرنگاران را به روایت کنندگان توانمندی‌های بومی تبدیل می‌کند. با توجه به تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی، کشاورزی گیلان دیگر فقط یک بخش اقتصادی نیست؛ تست تاب‌آوری کشور در شمال کشور است.

برنج مهمترین محصول و ستون اقتصاد کشاورزی استان است

تولید سالانه حدود ۱.۱ میلیون تن شلتوک از حدود ۲۳۸هزار هکتار
برخورداری از ارقام اصیل و معطر مانند هاشمی، علی کاظمی، صدری، دیلمانی و طارم
نقش استان در صادرات برنج ایرانی به کشورهای حاشیه خلیج فارس
توجه به بهبود روشهای آبیاری و مبارزه با آفت کرم ساقه خوار، از چالشهای کلیدی حفظ این مزیت است.

 چای؛ برند جهانی گیلان
گیلان تنها استان تولیدکننده چای ایران است:
سطح زیر کشت حدود ۲۵هزار هکتار در لاهیجان و اطراف آن
تولید بخش عمدهای از چای خشک کشور با ارقام بومی و مرغوب
ظرفیت توسعه کشت ارگانیک و فرآوری صنعتی برای رقابت با چای وارداتی

زیتون؛ دومین قطب تولید کشور

با وجود خشکسالیهای اخیر و آسیب به باغها، گیلان همچنان تولیدکننده بخش بزرگی از زیتون کشور است (بهویژه در رودبار) و برای زیتون روغنکشی و کنسروی مزیت رقابتی دارد.